Szukaj

27.03.2026 — 24.05.2026

Cthelll

Aleksandra Przybysz, Tomasz Kawecki

O wystawie:

Hiperobiekt – pojęcie wywodzące się z myśli Timothy’ego Mortona – oznacza zjawisko tak rozproszone w czasie i przestrzeni, że wykracza poza możliwości ludzkiej percepcji i zrozumienia. Hiperobiektem jest globalne ocieplenie, mikroplastik, ropa naftowa czy toksyczne odpady. Jest nim również Cthelll – figura przywołująca wewnętrzną topologię Ziemi, wydostającą się na powierzchnię, by siać chaos. Nie posiada konkretnego ciała; jest nieludzką formą inteligencji prowadzącą do destrukcji. Przesiąka przez historię i geopolitykę, żeruje na ludzkiej chciwości i niepohamowanym rozwoju technologicznym. Cthelll ujawnia się w procesach wydobywczych minerałów i metali niezbędnych do funkcjonowania współczesnego świata.

Region Alba w Rumunii, znany z bogatych złóż złota, srebra i miedzi, jest jednym z najstarszych obszarów górniczych w Europie, sięgających czasów starożytnych. W 1977 roku Nicolae Ceaușescu nakazał ewakuację wioski Geamăna, leżącej w pobliżu kopalni miedzi Roșia Poieni. Teren zalano następnie toksycznymi odpadami, wśród których znalazły się rtęć, ołów czy arsen. Powstały w ten sposób sztuczny zbiornik zajął wówczas 130 hektarów i od tego czasu wciąż poszerza swoje granice, wymykając się systemom kontroli i głęboko przekształcając otoczenie. Stał się niezrozumiałym obcym, źródłem zagrożenia – budzącym lęk, ale i poczucie winy.

Toksyczne jezioro jako organizm antropogeniczny odnajduje szczególną analogię w postaci potwora Frankensteina z powieści Mary Shelley. Opowieść o Geamănie i wydobytej z głębokiego czasu geologicznego niszczycielskiej sile splata się z nieszczęśliwymi losami potwora – wytworu ludzkiej technologii i pychy.

autorkami tekstu są Aleksandra Przybysz i Aleksandra Klimek-Lipnicka

O autorach:

Aleksandra Przybysz (ur.1994 w Warszawie)

Artystka i badaczka, doktorantka na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie oraz absolwentka Wydziału Rzeźby ASP w Warszawie. W swojej praktyce łączy rzeźbę, dźwięk i tekst. Istotnym polem eksploracji są dla artystki strategie estetyczne wywodzące się z tradycji gotyku i horroru. Artystka traktuje je jako produktywne narzędzia epistemologiczne, pozwalające odsłonić niejednoznaczny, „nawiedzony” charakter rzeczywistości Antropocenu.
Aleksandra prezentowała swoje prace m.in. w Galerii Studio, Warszawa (PL), Galerie Fotografic, Praga (CZ), MetaForte, (IT), IndustraArt Brno (CZ), a także podczas wydarzeń takich jak Fesitval Circulation(S) w Paryżu (FR), Warsaw Gallery Weekend, Cracow Art Week KRAKERS czy Survival Art Review we Wrocławiu (PL). 

Tomasz Kawecki  (ur. 1993 w Krakowie) – artysta wizualny mieszkający w Krakowie. Zajmuje się fotografią, instalacją, VR i wideo. W swojej twórczości Kawecki analizuje relacje człowieka z naturą. Posiłkując się ideami zaczerpniętymi z animistycznych wierzeń i mrocznej ekologii kreuje własne postnaturalne światy. Porusza się w sferze subiektywnego dokumentu, używając fotografii do tworzenia wielowarstwowych narracji zacierających granice między tym co realne a wyobrażone.

Prace Tomasza Kaweckiego były prezentowane na międzynarodowych wystawach grupowych i indywidualnych, m.in.: Photo Vogue Festival (IT), Les Rencontres d’Arles (FR), Jeu de Paume (FR), CIRCULATION(S) Le Centquatre (FR), Lishui Photography Centre (CN), Państwowe Muzeum w Sopocie (PL), Finlandii (FI) oraz Hajdarabad (IN).Został laureatem Verzasca Foto Festival (CH), IMA next Grand Prix (JPN), Grand Press Photo (Own Vision) oraz LensCulture Art Photography Awards (USA). Został finalistą Łódzkiego Fotofestiwalu) i sekcji ShowOFF Miesiąca Fotografii w Krakowie. Został wybrany jednym z Futures Photography Talents przez Łódzki Fotofestiwal. Jego zdjęcia publikowano m.in. w Der Greif, Urbanautica, The Guardian, China Life Magazine i Kwartalnik Przekrój.