O wystawie:

„Ostatnie kwiaty na ziemi” to projekt fotograficzny i instalacyjny, w którym kwiaty stają się punktem wyjścia do refleksji nad przemijaniem, pamięcią i kondycją współczesnej natury. Motyw kwiatów, kruchy, nietrwały, a zarazem głęboko zakorzeniony w kulturze i rytuałach ludzkich, stanowi oś narracyjną moich prac. 

Inspiruję się barokowym malarstwem martwej natury, szczególnie nurtem sottobosco, w którym życie i rozkład współistniały w jednej kompozycji, poza hierarchią i estetycznym komfortem. Interesuje mnie, że twórcy poruszali wątki uznawane w swoim czasie za tabu. Dziś pytam: czym jest współczesne sottobosco i co wypieramy ze wspólnego pola widzenia? 

W fotografiach zestawiam kwiaty żywe i sztuczne, podważając podział między naturą a kulturą. Sztuczne kwiaty funkcjonują tu nie jako prosty komentarz ekologiczny, lecz jako ślad ludzkiej potrzeby zachowania życia i pamięci. Istotnym kontekstem jest fakt, że globalny rynek kwiatów naturalnych generuje duże obciążenie środowiskowe, a większość dostępnych w Polsce kwiatów pochodzi z Afryki i Ameryki Południowej. To prowokuje do pytań o etykę i autentyczność tego, co „naturalne”. 

Istotnym elementem projektu jest instalacja temporalna w postaci bukietu. Jego stopniowa przemiana – od pełnego rozkwitu po obumieranie – rozgrywa się w czasie trwania wystawy. W kontraście do fotografii, które zatrzymują obraz, bukiet wprowadza realny czas biologiczny. Widz staje się świadkiem procesu, nie może go przyspieszyć, cofnąć czy zatrzymać, co czyni patrzenie formą uczestnictwa i doświadczenia. 

Integralną częścią projektu są prace powstałe na bazie pocztówek z reprodukcjami barokowych martwych natur kwiatowych. Zamalowując dekoracyjny kontekst i zawieszając je na czerni, nadaję kwiatom autonomię i podmiotowość, przywołując jednocześnie uniwersalne doświadczenie utraty oraz ryzyko zanikania gatunków w przyrodzie. 

Tytuł wystawy przywołuje wizję końca – osobistego i globalnego – oraz proponuje praktykę uważności: zatrzymania się przy tym, co nietrwałe i doświadczania przemijania jako procesu wspólnego dla wszystkich form życia. 

O autorce:

Joanna Szpak-Ostachowska — fotografka, artystka, nauczycielka fotografii. Absolwentka polonistyki i animacji kultury na Uniwersytecie Warszawskim. Ukończyła Program Mentorski Sputnik Photos (2019/2020). Członkini kobiecego kolektywu DJAM. 

W swojej praktyce artystycznej koncentruje się na zagadnieniach czasu, straty i intymności oraz na materialnych śladach emocji. Pracuje głównie z fotografią, sięgając także po kolaż, archiwa, tekst i obiekty. W cyklach fotograficznych jej bohaterami są rośliny oraz krajobrazy, również miejskie. Jak sama mówi: „w fotografii interesuje mnie powolność i przemijanie”. 

Jest autorką książek fotograficznych Sześć wazonów (2025) oraz Chwasty (2019). 

Jej prace były prezentowane m.in. w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu, Rotacyjnym Domu Kultury w Warszawie, Galerii Miejskiej Ratusz w Zamościu, Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi oraz podczas Rybnik Foto Festivalu i Miesiąca Fotografii w Krakowie (ShowOFF). 

Prowadzi autorskie zajęcia, wykłady i spacery fotograficzne. Jej prace znajdują się w kolekcjach prywatnych oraz w zbiorach Muzeum Warszawy.

www.joannaszpak.com